NƯỚC LÓNG CẶN.
Trong Việt ngữ,chữ T,là chữ bắt đầu cho nhiều tính từ mô tả tâm trạng của con người .Chữ T.cũng là bắt đầu cho chữ Tâm,chữ Thiền,chữ Tiền,Thù,Toan Tính,Thù,Thương,Thích...
Gần như vần từ T vừa có điều tốt với ngay cả việc xấu mà cũng có nhiều điều hay ,đẹp có từ đó.
Nó không là nguyên nhân mà là mô tả ,diễn đạt cho từng trạng thái ,cho mỗi tình cảnh xảy đến từ trong tâm trạng của mỗi cá nhân.
Nó có chứa lành mà cũng có dữ.Cho nên có ác tâm mà cũng có thiện tâm.Nó phát khởi mông lung giữa Óc và Tim.
Óc là nơi ban lệnh để tứ chi của thân thể người thi hành nhưng không phải lúc nào Óc ra lệnh mà tim phải nghe theo .
Ông Nguyễn Du trong truyện Kiều đã nhắc chánh thức là năm lần về chữ Tâm và 135 lần mô tả về lòng dạ có đồng nghĩa tới tâm địa hoặc lòng (trắc ẩn) liên quan tới Tâm ,chẳng hạn như khi ông nhấn mạnh ..."chữ Tâm kia mới bằng ba chữ tài ...".
Nếu chỉ định nghĩa tâm là ...tim của người thì e rằng quá hạn hẹp so với hằng trăm câu trong ngôn ngữ Việt mình nói,so sánh ,ví von nó .
Theo giáo lý Phật Giáo cùng các lời giảng của Phật và , cả những lời của người vẫn luôn đặt nặng"Tâm " lên làm cách cư xử với nhau .
"Tướng do tâm tạo" ,câu để người ta mô tả khuôn mặt ,tướng diện một người có ngoại diện đẹp ,xấu.
" Tâm bình , thế giới bình" .Nếu tâm mọi người đều lành,đều thiện thì thế giới này bình yên,an lành biết mấy.
" Khẩu Phật tâm Xà ",lời lẽ đạo đức mà trong tâm ác dữ như Rắn !
Tâm là nguồn gốc của hầu hết quyết định để con người làm lành hay dữ,làm thiện hoặc ác. Nó cũng cho biết tâm người ta quan trọng đến như thế nào đến sự an nguy của mỗi một người và cộng đồng chung quanh .
*
" Tu tâm sửa tánh" để đa phần loài người sống trên thế giới nầy trước tiên được an toàn ,an lành và an lạc vẫn luôn là điều mong muốn .
Có một phần lớn của việc tu là thiền.
Thiền hay thực hành thiền là một nhánh lớn trên thân cây cổ thụ có tên là Tu ( (tu bổ và sửa chữa) những sai trật những lệch lạc mà hễ làm người ,người ta ít nhiều gì cũng có .
Thiền định theo sách vở cho biết ,chánh thức từ sau 49 ngày tham thiền nhập định ở dưới cội Bồ Đề và đã thành công của Thái tử Sĩ đạt Ta.
Thiền ,nếu vậy đã có trên cõi thế này hơn hai ngàn sáu trăm năm rồi .
Người muốn tầm kiếm ,để thực hành theo các lời dạy của đức Thế Tôn chính là thiền.Nơi thiền,hình thức sắc tướng nếu nói không quá lời là không nhứt thiết cần phải có .Bởi ngài đắc quả Phật cũng do tu thiền .
Thiền không câu nệ ,không bày biện hay đề cao sắc tướng bề ngoài mà chú tâm khai thác bên trong ,thâm tâm .Nơi sâu kín nhứt và nơi ảnh hưởng nâng linh hồn lên cõi cao hơn hay kéo xuống thấp kiếp người .
**
Người Nhựt ,cẩn trọng gần như hầu hết sinh hoạt trong đời sống từ học hành ,làm việc ,ăn uống ,giải trí...luôn xem trọng phẩm chất và thực chất.Họ cầu kỳ trong nhiều lãnh vực.Cho nên chỉ việc uống trà thôi ,họ đã nâng nó lên thành trà đạo .Và, cũng thời thưởng thức một chung trà,phong cách chuẩn bị pha và uống Trà giữa người Nhựt với người Anh khác nhau xa .
Cho nên cũng là Thiền từ Đức Phật nó đi nhiều ngã tới Trung Hoa,Cao Ly, Việt Nam ,Nhựt và một số nước khác...
Thiền ở Nhựt gọi là Đạo cũng đúng mà là một cách sống trong sinh hoạt thường nhựt cũng không sai .
Thiền Trà,Koan,Shikantaza là ba phương pháp được giới thiền sư hâm mộ.
Trong các công án được giới hành thiền nước nầy cố tìm cho được lời giải cho hợp lý :-"Tiếng vỗ của một bàn tay".
Trung Hoa có Khán thoại đầu và Thiền Tịnh song tu.
Cao Ly có Ganhwa Seon ( Khán Thoại thiền ) và Jogye .
Việt Nam mình có Trúc Lâm Yên Tử được bắt đầu từ nhà Trần .
Đời Đạo song tu là phương pháp thiền vô vi do tổ sư Đỗ thuần Hậu khai sáng .Ông chủ trương hai bổn phận làm người và tu tâm sữa tánh phải đi đôi với nhau .
Quan trọng nhứt của cách tu thiền nầy là người tu không mắc nợ thế gian ,khi vô chùa sống bằng sự cung cấp của bá tánh .
Cho dù ,một thiền giả ngồi kiết già nhìn vách ròng rã trong chín năm để mong được Ngộ ,tức là hiểu trọn vẹn ngọn ngành rốt ráo của kiếp người bằng ...làm thinh và thiếp nhẹ đôi mắt để đợi chờ tâm sáng lên "thấy biết " điều mà người khác không đạt được trạng thái đó !
Hay ,một " Công án ", theo ngôn ngữ thời nay là một đề tài thì họ phải trì chí,chuyên cần với thời gian cùng sự khổ hạnh của họ.
Họ tự thi hành kỷ luật tu tập tự giác và tự điều chỉnh các thói xấu của phàm tâm ,vốn đã bám víu từ lúc bước vào kiếp người .
Ở đây ,giới luật của vị thiền sĩ là họ tự nghiêm khắc sửa sai ,điều chỉnh hay dập tắt những thói xấu trong người cho tới khi họ đạt tới chữ "Ngộ".
Người bên ngoài giới thiền sư ,dễ không hiểu ,có khi cho rằng thiền có các điều lập dị tựa như ngớ ngẩn ,siêu thực .
Họ chưa chạm đến chỗ sâu nhứt và quan trọng nhứt của thiền là hơi thở .
Hơi thở là sự sống của con người .Thở từ khi đứa trẻ lọt lòng từ mẫu ,tự nó đã biết thở rồi.
Rất nhiều thứ con người cần phải học mới biết được .
Hít vô thở ra không cần ai dạy mà cũng vẫn biết !
Có nhiều cách thở khi học thiền.Thở chính là chìa khóa mở cửa và là nơi thành tựu sau nhiều tập luyện kiên trì của vị thiền sinh.
Có cách hít đầy vô phổi ,thở ra bằng miệng.
Có cách hít đầy phổi nén hơi lại một chút rồi thở chậm nhẹ ra.
Có cách hít đầy rồi thở ra ,cả hai đều bằng mũi.
Còn nhiều hơn nữa về thở của thiền .
Quán chiếu,im lặng,nghiền ngẫm câu chữ và dẫn dắt không khí vào ra trong thân để chỉnh tâm,đổi tánh không phải là phép lạ có được do vọng cầu hay đấng quyền năng nào ban phát.
Nó là kết quả của người , người thường như đức Phật đã nói :
-Ta là Phật đã thành,chúng sanh là Phật sẽ thành.
Để định nghĩa thật sát ,thật dễ hiểu về thiền,người ta múc ly nước dưới sông lên,dùng một chiếc đũa quậy theo một chiều trong vài phút rồi rút chiếc đũa ra .
Nhìn đáy ly nước.
Thiền là như vậy !
Ảnh tác giả.
PHẠM HUỲNH NGÂN .
Nhận xét