Thứ Tư, 30 tháng 11, 2022

THOÁT.


Tôi được ra đời ở một vùng tương đối ôn đới dù gần đường xích đạo với một năm mưa nắng hai mùa.

 Lại nữa, khu vực đồng bằng được con sông Cửu Long quanh năm suốt tháng cung cấp lưu lượng nước qua hệ thống thiên nhiên sông ngòi ,kinh rạch chằng chịt khắp nơi.Không khác gì vô số mạch máu lớn nhỏ ngày đêm chạy xuôi ngược khắp châu thân.

Nước,cây trái,đồng ruộng cùng hoà với nhau cho cuộc sống của người dân ở miền Nam xứ sở ấm mát nhiều hơn những nơi nắng cháy da,lạnh như cắt thịt.

***

  Trái đất,nhìn từ ngoài không gian.Đó là một tinh cầu xanh tuyệt đẹp.Đa số mọi người  đều đồng ý màu sắc xanh đậm của nước biển với rừng làm cho người nhìn vô là bắt mắt,là dễ mê.Không mấy ai lấy làm thú vị khi chăm chú soi mói hai triệu cây số vuông sa mạc Sahara làm gì .”Nó “ ngự ở nơi dễ thấy,dễ đến nhưng cho đến nay chưa chắc nhân loại đã hoàn toàn hiểu biết hết về nó.

 Không phải giới khoa học chỉ hoàn toàn tìm hiểu những nơi xa xôi ở ngoài không gian băng giá với những tinh cầu gần gũi với địa cầu là Hoả Tinh và Mặt Trăng …là vì sự tò mò ,một bản tánh có sẵn ở trong mỗi người.Và ngước nhìn lên trên để tầm kiếm rồi phát giác ra những kỳ lạ (kể cả vài ba cục đá /đất )cũng là một sự phấn khích cho nhiều người có óc cầu tiến .

****

Cho đến ngày hôm nay,thuộc thế kỷ thứ 21 tính từ ngày Chúa sinh ra đời,loài người đã tiến bộ vượt bậc về nhiều lãnh vực,trong đó có sự mở mang tầm kiến thức ra xa hơn,rộng hơn về vũ trụ ngoài kia bằng những phi thuyền đi ngày càng xa trái đất để thu thập hình ảnh để gởi về “ nhà “ cho ai nấy cùng xem.Nhân loại cũng có được thêm những viễn vọng kính nhìn xa và rõ hơn những cái trước .Giờ đây,tầm quan sát của loài người đã vượt ra xa khỏi dãy ngân hà và đã đến những tinh tú với khoảng cách hàng ngàn năm ánh sáng .

  Đó là điều đáng mừng,nhưng chưa trọn vẹn!

Người dân mình khi xưa ở miền quê hay nói câu :-“Ăn cơm dưới đất,nói chuyện trên trời !”.

Tôi không hoàn toàn đồng ý với câu nói trên nhưng,đã là một người trong cộng đồng nhân loại của địa cầu,lẽ đương nhiên đưa ra một ý kiến đồng tình hay nghịch lại,với mục đích xây dựng,chắc cũng không làm cho ai phiền.

 Học,tìm tòi,phát minh để cho kết quả là nền văn minh của con người trên trái đất này có người cho rằng đó là những tiến bộ của những "đôi hia bảy dặm".

Không sai,tiến bộ nhanh đến đổi sự học hỏi của nhiều người không theo kịp,thiếu điều chóng mặt .Tầm hiểu biết trên nhiều lãnh vực đã làm cho con người phấn khởi,đến đổi có những người thầm mong  sao cho cuộc sống được kéo dài để  hưởng những thành quả đã trải qua biết bao nhiêu công khó,biết bao nhiêu khổ nhọc để cho mọi người được nhờ.Điều này,chính bản thân tôi vẫn cầu xin cho thế giới nầy được an bình và mong sao cho chiến tranh nguyên tử đừng bao giờ sảy ra.Đó sẽ là ngày khai tử của cho sự sống và nền  văn minh của con người đã từ biết bao nhiêu thế hệ xây đấp mới tạo dựng lên được.

*****

 Đây,mới thật là điều khó !

Kết luận nhanh như thế nầy không phải cẩu thả,không biết cân nhắc khi đưa ra một lý lẽ.

 Loài người đã từng đối diện với các loại tai ách do thiên nhiên gây nên :-Núi lửa,sóng thần,động đất,lụt lội,bão,hạn hán...

 Những tai họa đó nó có thường trực và bất chợt.Một vài tai họa khoa học đoán trước  ,rồi cũng có khí tránh hay giảm bớt thiệt hại được ,chẵng hạn như giông bão,hạn hán hay có những trường hợp giới khoa học về địa chất cho biết những ngọn núi lửa â ĩ ,chuẫn bị cho những đợt phun trào...

 Nhìn chung,nơi chúng ta đang sống,thiên tai vẫn chưa hoàn toàn thân thiện với người và muôn loài vạn vật.

 Chúng ta cũng vẫn kết luận rằng (cho dến giờ nầy ),rãnh sâu nhất ở đáy biển là Mariana 11.034 mét và ngọn núi cáo nhất trên trái đất là ngọn Everest có chiều cao là 8.848,86 mét !

 Không ai dám phủ nhận công lao của những người đã bất kể an nguy sinh mạng của mình để mở mang tầm mắt cho mọi người nhưng,từ khi có một cuộc chạy đua ra ngoài không gian,người ta -từ khối CS khi trước,Mỹ đến Âu Châu để rồi sau nầy đến Nhật và hiện nay,Trung Cộng ,dù xuất hiện sau nầy nhưng giờ đây lại chạy nước rút như sợ 'mất phần' ở ngoài kia biên cương của quả đất.

 Dĩ nhiên,kinh phí cho cuộc chạy đua ra ngoài kia tốn kém không phải ít.

 Ngân sách quốc phòng và ngân sách cho kế hoạch chinh phục không gian đã làm cho các chương trình tài trợ cho y tế,nhằm tìm kiếm những loại thuốc,những phương pháp mới để tri liệu cho con người đã phải cắt giãm.

 Người ta xác nhận,lãnh vực y khoa cũng có tiến bộ ngọan mục nhưng ngày càng sày ra nhiều bệnh mới,mà loài người vẫn còn bó tay !

 Bệnh liệt kháng,mới đây bệnh dịch Tàu Wuhan,ra đời năm 2019 và giờ đây là  cuối tháng 11 năm 2022 nó vẫn còn hoành hành ngang dọc,mỗi ngày cướp đi  không ít người trên cõi đời.

 Làm một thống kê đơn sơ,hầu hết những nước giàu có trên thế giới,ngân quỹ dành cho  quốc phòng ,tức là đề phòng hay chuẩn bị chiến tranh lúc nào cũng cao ngất,bỏ xa những số tiền dành cho các thứ khác của đất nước.Không ai trách được giữa những chọn lựa việc nào ưu tiên,việc nào không cần kíp.

 Thủ phạm là chiến tranh.Chính chiến tranh,xưa nay là thủ phạm làm tiêu hao,phung phí nhân tài vật lực của loài người và nó gần như một nan đề không thể giải quyế,mà loài người luôn bị lôi cuốn trong vòng lẫn quẫn.

 Bệnh tật và những cơn đại dịch cũng đã giết chết đi nhiều người ở khắp nơi.

 Điều nầy,cho đến hôm nay đây,con người vẫn cảm thấy mình bất toàn trước kẻ thù nhỏ hết sức nhỏ,đến nỗi mắt thường không thấy được.Đó là những con vi khuẩn nhỏ đến không thấy nhưng gây ra những trận giết chóc to lớn,có khả năng gây điêu linh cho loài người rồi hệ quả là tao nên những chao đảo những thay đổi quan trọng trong sinh hoạt của nhiều người trên trái đất.

 Có khi loài người tầm tòi để sinh tồn cũng có khi nương theo nó để "cùng sống" !

******

 Trong nhiều trường hợp chết chóc trước mắt đến cái độ tận cùng của sợ hãi,loài người chợt nhớ tới "Cái phao" dự phòng.Người ta gọi là cái phao tâm linh hay sức mạnh của đức tin.

  Đức tin chỉ có trong tâm,trong đầu óc.

  Cái chết nó phơi bày tỏ rỏ ra ai ai cũng thấy được.

  Nhưng điều con mắt thường không thấy được ,cho tới khi con người nâng đức tin lên  bằng sự tín cậy cao độ,nhiều bằng chứng cho thấy việc làm ấy có hiệu quả.

  So với thiên nhiên,thân xác con người không có mảy may nào cân xứng.

 Rất tiếc,đức tin không có giới hạn chiều cao ,sức nặng.Mà nếu đức tin có kích thước bằng hột cải thôi thì,theo lời chúa Jesus người ta có thể dời một ngọn núi từ chỗ này sang chỗ khác được !

   Bởi chúng ta bất toàn,bởi chúng ta nhỏ nhoi yếu đuối nếu đem so với muông thú với thiên nhiên xung quanh nhưng rõ ràng sự thành tựu của khoa hoc ngày nay có được là cũng do đức tin mà ra.

 Đôi khi vì giới khoa học gia  quá thực dụng và bất kỳ cái gì cũng phải chứng minh để cho "mắt thấy tai nghe" mới được.

Chúng ta không phải đang sống ở thời kỳ điện và điện từ đây sao ?

 Chúng ta có thấy,có sờ được những làn sóng phát thanh,phát hình và Wi-fi...đây sao ?

 Tại sao chúng ta vẫn dùng nó hàng ngày dù không thấy không chạm ?

 Cho nên,đức tin ,niềm tin,hay sự phó thác,hoăc trông sự cứu rỗi,cứu giúp của những đấng thiêng liêng là cần thiết  đúng,có thật và đã sảy ra.

 Chỉ có đức tin và từ nơi con người đặt hoàn toàn sự cậy trông thì những con đường ngay thẳng sẽ khai mở,những thói hung ác,tham lam thấp kém sẽ bị đào thãi và khi ấy thế giới nầy sẽ không bị chi phối bởi những thế lực hắc ám tiềm ẩn trong nhưng kẻ tham lam và ham mê quyền lực.

 Đức Phật đã nói :" Mọi đau khổ của loài người,là do lòng tham mà ra."

 Chính vì lẽ đó mà Ngài cho rằng Tham-Sân-Si-Hỉ-Nộ-Ái-Ố-Dục, là những điều mà con người muốn thoát vòng luân hồi phải cố mà diệt.

 "Nó" còn  trong mỗi bản thân của chúng ta thì dù cho loài người có cao chạy xa bay đến dãy Ngân Hà xa tít nào đó cách trái đất mình đôi ba ngàn năm ánh sáng đi nữa thì những điều nhàm chán từ  Trái Đất mang tới ,rồi cũng đem ra mà xài với nhau vậy thôi !.

Phạm huỳnh Ngân.


  

 

Thứ Tư, 23 tháng 11, 2022

SAIGON :Chỉ có một người !

Khó có thể kết luận về tánh ý của ông ta,nếu như mới gặp lần đầu .Mà nhất là buổi sáng,vào giờ mọi người ai cũng gấp gáp ghé qua mua bánh mì để điễm tâm .

Nghiêm chỉnh ,gần như lạnh lùng có thể thấy được.Nhưng hãy khoan kết luận về ông ta,cho dù là phân nửa .

           Ông Lý,một người bán bánh mì giò chả nổi tiếng từ Hà Nội đến Saigon.(Ảnh của Nguyễn Khánh).

***
Có một phần lập dị,một phần cổ quái,một phần ngạo đời,một phần bảo thủ,một phần hào phóng ,một phần máu chơi vé số kiến thiết và là một con người biết trọng ân tình với những ai có qua lại giúp đỡ cho ông ta và,cái lối khôi hài không tạo ra bộ dáng ,tuyệt nhiên không cười trong khi ông ta tỉnh ruội.
 Ngoài món bánh mì ổ dài người ta vẫn kêu bằng bánh mì ba gét (Baguette) đường kính bằng cổ của cuồm tay, loại ít ruột vừa đủ để dồn chả,dưa leo, củ hành lá và nước mắm tỏi ớt chanh đường,ông Lý không có các loại thịt nguội.
 ***
 Ông Lý có trong số một triệu đồng bào miền Bắc nước mình rời bỏ nơi chôn nhau,cắt rún với nhà cửa ruộng vườn di cư vô Nam,miền đất của tự do và trù phú.
 Những năm tháng trước khi gạt nước mắt ra đi,ông ta cũng đã được nhiều học trò,học sinh biết khi ông bán bánh ở hai trường Aurora và Dũng Lạc  Hà Nội.
 Trong số học sinh trường Dũng Lạc vô miền Nam có nhiều người ở đất Saigon ăn học và thành đạt.Có người tới năm 1962 đã là công chức hạng trung và nếu vào quân đội cũng có người đã là sĩ quan cấp úy.
 Họ vẫn tìm tới "Bánh mì giò chả của ông Lý/bác Lý/cụ Lý anh Lý hay...Lý Toét !
 Danh xưng nào cũng không quan trọng đối với ông và rất thường những người ấy và ông Lý mầy mầy,tao tao đùa giỡn với nhau như người thân thích.
***
 Năm 1962 tôi đã gặp ông Lý ở hẻm 198(196?) đường Phan thanh Giản.Là hẻm nhưng khi xưa người Pháp làm đường cho nên rộng ,lại là những villa biệt lập cho nên trong vòng rào nhà nào cũng có sân vườn rộng.
 Lúc bấy giờ ,từ đường Phan thanh Giản (PTG) vừa quẹo vô độ năm mét là đã gặp chiếc xe thùng hai bánh nằm sát vách hàng rào bằng vách tường cao hơn đầu người, trên mặt thùng vuông của chiếc xe có một cái thớt đã mòn khuyết khúc giữa với một con dao mòn lẵng,một chay nước mắm pha chế sẵn,vài ổ bánh trong bọc giấy dầu,mấy khúc chả cắt bán còn dỡ dang ở trong lồng kiến tránh ruồi nhặng và mấy bó hành cọng gần đó.
 Tôi không thể nào đoán được số tuổi của ông Lý qua bề ngoài được.
 Chắc chắn đó phải là một trung niên với mái tóc chải theo kiểu Tango,có lưỡi mỏng đen mượt.Áo sơ mi ngắn tay với cổ áo cắt theo cổ áo lính bằng loại vải thông dụng thời đó cùng với quần bằng khaki,lai lật và đôi guốc bằng gỗ.
 Guốc thời bấy giờ còn thông dụng ở tỉnh.Riêng chốn thôn quê,trước khi lên giường ngủ người ta mới mang guốc sau khi đã  rửa chân.
 Saigon bấy giờ,guốc không còn được nhiều người dùng.Đa số là giầy (nếu làm việc ở các công ,tư sở ,văn phòng,nhà máy) dép.Học sinh vẫn còn thịnh hành với những đôi Sandal hay các loại dép của hãng Bata sản xuất. 

Sơ đồ,địa điểm bánh mì giò chả ông Lý,chỉ trong con hẻm đó,tôi chỉ biết được từ 1.962 đến 1982 mà thôi.Nếu có xê dịch thì cũng trong con hẻm đó mà thôi.Riêng số của hẻm,có thể tôi bị lộn vì thời gian từ đó đến nay đã khá lâu .
     ****************
Nếu nói ông Lý có phần lập dị ở cách bán hàng với giác quan bén nhạy không cần nhìn mà biết ai đến trước ai tới sau để tuần tự phục vụ cùng cái lối thối tiền,thì đó là người có thính giác cao độ ,không ai dám xem thường được .
 Buổi sáng,giờ mọi người đều muốn đến nơi làm việc cho đúng giờ.Ông Lý biết điều đó,cho nên ông làm sao cho ra một khúc bánh mì đúng như ý của người mua hàng.Thí dụ như một người muốn ăn bánh mì giò bò thì là không lấy hành.Ông làm đúng và chính xác như vậy.
Như đã kể, ông Lý gần như ít khi bị  những lời khiếu nại rằng sao tôi đến trước mà chậm hơn người tới sau .
 Điều đó hơi hiếm ở nơi bán trong nhiều năm hành nghề của ông Lý.
 Cái lối cắt chả và biết khách hàng ăn sắp xong để tặng thêm một miếng chả dầy cộm của ông Lý,chắc Saigon khó có người thứ hai.Cứ cho đó là cái cách buôn bán “hào phóng “ đi!
 Ai bán hàng mà không muốn lời nhiều ?
 Song,nếu định nghĩa bán hàng là vốn ít lời nhiều,càng nhiều khách đến mua hàng của mình thì càng ham càng mừng.
 Điều này có thể không đúng hoàn toàn với ông Lý.
 Nhiều lần,khách ngồi trên xe đậu ở ngoài đường PTG kêu bánh mì hoặc có khi cho tài xế đến đặt mua theo ý muốn rồi ông Lý phải đem ra xe.Ông Lý từ chối còn nói rằng ai cũng phải theo thứ tự và ông không có thì giờ  đem hàng giao ra xe cho khách.
 Số người đòi hỏi kiểu đó hơi ít.Đa số khách ăn bánh mì của ông bán từ ngoài Hà Nội vô tới trong Nam ai cũng biết được tánh ý của ông là lịch sự với khách hàng nhưng không chiều lòn thái quá.
 Tôi đã từng gặp nhiều người đã ăn bánh mì của ông khi còn cắp sách tới trường năm xưa ở Hà nội.Ông và họ kể cho nhau nghe những chuyện lý thú,những kỷ niệm đã phai mờ theo thời gian.
  Ông Lý có lý do chánh đáng để bán một khúc bánh mì với giò lụa hoặc giò bì,giò bò thì là hay chả quế ,có khi chả nhiều hơn bánh mì mà lại còn tặng thêm một vài khúc chả cho thực khách nữa.
  Các loại giò ông mua tại nơi sản xuất có tên tuổi ở Saigon.Đó là hiệu giò N.H ở gần cuối đường Phan đình Phùng,gần ngả tư Nguyễn thiện Thuật,khu chợ Bàn Cờ.
 Có những hôm,đến trễ,ông Lý đã hết hàng bán và dọn dep xong.Những khoản trống như vậy,ông Lý đi mua vé số kiến thiết quốc gia.Tôi không nhớ thời ấy đã có phát hành loại vé số cặp chưa nhưng vé số chứa trong các  túi của ông lúc nào  cũng làm cho nó muốn nứt ra;chưa kể tiền.Ông Lý có cái thói nhét tiền bừa ở chỗ nào trong các túi có còn chứa được.
 Độc thân,cho nên thú vui của ông là những khi rảnh rỗi tìm bông hoa với mua vé số.
  Có lần chiếc xe đạp cũ của ông quá tệ nên ông mua chiếc xe đạp khác.Phải hiệu Peugeot của Tây và cả thuốc lá ông cũng chỉ thích Craven”A" của Anh quốc,kể cả những năm về sau nầy ông đổi xe đạp mua chiếc Mobylette của Tây mới được.
 Tuy nhiên thuốc hút của Ăng Lê chỉ hút vào dịp tết nhất mà thôi và quên nữa,Tết ta là phải mang giầy Sandal mới phải phép.
 Tôi để ý,phái nữ tới mua mà nói nhiều hay chỉ chỏ đòi thêm thứ nầy ,bớt thứ kia ông Lý lúc ấy mặt lạnh như nước đá,không bao giờ nghe thấy một câu khôi hài nào đối với phụ nữ như với nam giới.
******
  Thế hệ trên trước của tôi thỉnh thoảng cũng vẫn còn ghé qua thăm,mua và đùa cợt vói "anh Lý" ngày càng ít dần với nhiều lý do,rồi đến lứa cỡ tôi cũng cố ghé qua thăm "bác Lý", tìm ăn một khúc bánh mì mà mình vẫn thích khi xưa,  với người yêu , vợ với con những khi có dịp được về phép.
 Bánh mì,giò ăn với nước mắm vẫn lôi cuốn như ngày nào.
  Cũng là con hẽm đó,khi thì gần phía PTG,lúc gần đại lộ Hai bà Trưng.Có khi là chiếc xe thùng hai bánh treo lũng lẵng mấy cái dao mòn chỉ còn cái sống dao và tấm thớt như một cách quảng cáo tế nhị rằng nghề bán nầy của ông đã quá lâu và cái tên "Bánh mì Bác Lý" đã  mặc nhiên được trước bạ,đã trình làng với tên tuổi hẵn hòi rồi.
  Cũng có lúc "cửa hàng" của ông bị thu hẹp vì những lệnh cấm chiếm dụng lòng và lề đường.Cho nên,chiếc xe hai bánh tiện nghi đành phải tìm chỗ gởi và mọi thứ phải thu xếp thật gọn trên chiếc xe đạp nhưng phẫm chất vẫn không thay đổi .
   Tiêu chuẩn ngon miệng với giá cả vừa túi tiền với mọi người thì không thay đổi đối với cách bán của ông Lý.
  ****
Có một điều hữu hạnh cho ông Lý !
Ông chạy thoát cái cùm đỏ vào được trong miền Nam.Ông không bị cuộc chiến đẫm máu ảnh hưởng từ lúc khởi đầu cho đến khi kết thúc.
 Ông,dù có muốn hay không cũng hiễn nhiên là một chứng nhân sống  trong những thời kỳ tối tăm nhứt của đất nước :
  -Thực dân đô hộ nước mình và phải rút lui.
  -Cộng sản cướp chánh quyền ở miền Bắc.
  -Hiệp định Geneva chia đôi đất nước.
  -CS Hà Nội đùng cường lực cưỡng chiếm và nhuộm đỏ hoàn toàn Việt Nam.
Và,
 Điều bất hạnh lớn nhất cho ông Lý là trong những ngày Saigon hấp hối ,trong cơn hoảng loạn ông tìm đường thoát bằng cách chạy xuống bến Bạch Đằng .Nhưng vận may của năm 1954 đã không đến với ông vào 30/4/75 và mất luôn chiếc xe Mobylette mà ông rất yêu thích.
***
Tôi không không biết ngày đầu tiên ông Lý khởi nghiệp và ngày sau cùng ông ấy giải nghệ nhưng ,tôi quả quyết rằng người ở đo thành đã dùng món bánh mì giò chả do ông bán ít nhất phải ba mươi năm!
 Người Việt mình có câu :”Nhất nghệ tinh,nhất thân vinh”.Trường hợp của ông Lý đã đúng với câu đó!
 Buôn bán nuôi được thân trong điều kiện sung túc dư thừa nữa,đã quá hay rồi.
 Tôi muốn thêm hai chữ danh tiếng hay người có tiếng tăm để nói về một nhân vật lúc sinh tiền nhiều người yêu mến và khi không còn có nhiều người kể.
 Tôi đã được đọc ít nhất cũng hai bài viết được luân lưu trên Internet kể về ông Lý.
 Ông ta sống để phục vụ và đem đến cho đời những lý thú hữu ích không đáng để người ca tụng sao?
**
 Tháng Mười năm 1999 tôi có đến nơi chốn cũ,trước là tìm thăm ông và sau đó tìm lại hương vị xưa trong một cơn mưa tối tăm mày mặt.
 Năm 2009 có tin ông mang chứng bệnh nan y và không biết lý do gì,ông Lý đã thực hiện thành công “giấc mơ hồi hương “,một bản nhạc nổi tiếng của Vũ Thành vào những năm đầu của cuộc đi cư 1954.
 Ông đã trở về với ba mươi sáu phố phường của Hà Nội với Năm Cửa Ô xưa mà thỉnh thoảng ông vẫn hay nhắc.
Phạm huỳnh Ngân.
  


   



TỪ MẪU DẶN DÒ .

  TỪ MẪU DẶN DÒ.              *+*  Xin được thanh minh trước ,về cách xưng tôi trong tạp ghi này .Tôi ở đây ,xin thưa không phải là các...